SGP Goedereede

Reisverslag

Deze keer geen column, maar een reisverslag. Die keuze heeft te maken met de indrukken die een recente reis bij ons had achtergelaten. Ingrijpend, aangrijpend en soms niet in woorden te vatten. Maar ter zake. Wie verre reizen maakt kan veel verhalen, zegt een oud spreekwoord. Dit spreekwoord doet nog steeds opgeld, hoewel wat is tegenwoordig nog ver.

Acht jaar geleden maakte ik mijn eerste vliegtocht en wel naar Israël. Het is er vooralsnog bij gebleven, maar inmiddels zijn er buiten de reguliere vakanties wel voornamelijk culturele bezoeken aan het buitenland geweest. Het vorenstaande is voor de lezer niet echt interessant, maar over mijn/onze laatste tocht wil ik wat kwijt. Het betreft namelijk een bezoek aan Berlijn en aan de concentratiekampen Auswitzch en Birkenau in Polen afgelopen nazomer.

De interesse voor de gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog hadden altijd al mijn belangstelling en een gesprek met een vriend deed ons besluiten om Berlijn te bezoeken. Vooral de tot de verbeelding sprekende gebouwen, zoals de Brandenburger Tor, de Berliner Dom, het Rijksdaggebouw, maar ook de wereldberoemde Kurfurstendamm de brede Unter der Linden en het Check Point Charlie zijn het bezoek zeker waard geweest. Wat echter de meeste indruk achterliet was het restant van de Berlijnse Muur met alle daarbij horende al dan niet geslaagde vluchtpogingen. Hierbij zijn ook ettelijke slachtoffers gevallen, sommige doodgeschoten door de Oost Duitse grenswachten.

Aan de oostzijde van dit restant was juist een expositie inclusief fotogalerij ingericht over de Jodenvervolging voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ik had me al eerder voorgenomen ooit nog eens een bezoek te brengen aan het voormalige concentratiekamp Auswitzch. Eerdergenoemde expositie gaf de beslissende doorslag aansluitend aan het bezoek aan Berlijn door te rijden naar het Poolse plaatsje Oswiecim, waar zowel Auswitzch als Birkenau vlakbij liggen. Ruim vijfhonderd kilometer van Berlijn. Je bent dan toch al een redelijk eind op weg. We zijn achteraf blij deze beslissing genomen te hebben.

We hadden een volle dag voor het bezoek aan de beide concentratiekampen uitgetrokken (Birkenau ligt drie kilometer van Auswitzch vandaan), maar de indrukken die je op één zo’n dag opdoet zijn meer dan die van vele andere dagen c.q. weken. De totale ontmenselijking die daar plaatsgevonden heeft van met name de Joden is eigenlijk niet in woorden te vatten. Het begint al als je bij beide kampen de poort binnenstapt, het beklemmende gevoel, de wetenschap (nu bij ons) dat er geen weg terug was. Na een bezoek aan de barakken, met de onmenselijke levensomstandigheden, daarna naar de gaskamers en de crematoria, de honderdduizenden die daar soms met honderd of duizend tegelijk werden omgebracht gaat het voorstellingsvermogen te boven, evenals de wreedheid van de daders. Dat mensen elkaar dit kunnen aandoen is niet te vatten. Toch is het goed te beseffen, dat slechts de wederhoudende genade van God ons behoed voor identiek gedrag. Wie een blik heeft kunnen werpen in zijn eigen hart, weet dat we van nature God en onze naaste haten. Weet ook dat we geen haar beter zijn dan de nazibeulen van weleer. Dat behoed voor een hoogmoedige opstelling. Kinderen onder de 14 jaar krijgen geen toegang tot de kampen. Wat ons bovendien opviel was de ingetogenheid van de bezoekers en het gedempte spreken. Al met al een reis die vele indrukken heeft achtergelaten. Bent u ooit in de gelegenheid genoemde kampen te bezoeken, dan raad ik u aan dit te doen.

André v.d. Wende